İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise zirvenin, Türkiye'nin küresel güvenlik mimarisindeki konumunu ortaya koyduğunu belirtti.
Duran, "NATO 3.0" vizyonuyla Avrupa'nın savunmadaki rolünün artacağı yeni dönemde Türkiye'nin askeri kapasitesi ve diplomatik ağırlığıyla dönüşümün merkezinde olduğunu ifade etti.
Zirvenin ardından kabine üyelerinden de değerlendirmeler geldi.
Bakanlar, Türkiye'nin barış, istikrar ve güvenlik başlıklarında küresel diplomaside daha etkin bir aktör haline geldiğine dikkat çekti.

Zirve nedeniyle Ankara'da uygulanan güvenlik tedbirleri de sona eriyor.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi çevresi ve liderlerin kullandığı güzergâhlarda uygulanan trafik düzenlemelerinin, güvenlik kontrollerinin tamamlanmasının ardından normale dönmesi planlanıyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise bir sonraki NATO Liderler Zirvesi'nin Arnavutluk'ta gerçekleştirileceğini açıkladı.

ABD yönetimi, İran’ın saldırılarına devam etmesi halinde operasyonların genişletilebileceği mesajını verdi.
ABD’li yetkililer, “sert karşılık verileceğini” belirtirken, Beyaz Saray’ın uzun süreli operasyon ihtimaline karşı hazırlık yaptığı öne sürüldü.

Saldırıların ardından İran’ın güneyindeki bazı bölgelerde patlama sesleri duyuldu.
İran devlet televizyonu, Hürmüzgan eyaletindeki Sirik ve Bender Abbas kentlerinde patlamalar yaşandığını bildirdi.
İran medyası, Buşehr, Çabahar ve Kunarek bölgelerinde de saldırıların etkili olduğunu aktardı.

ABD Başkanı Donald Trump, saldırıların İran’ın ticari gemilere yönelik eylemlerine misilleme olduğunu söyledi.
Trump, yeni saldırılar olması halinde sonuçların çok daha ağır olacağı mesajını verdi.
İran ise olası yeni saldırılara karşılık vereceğini açıkladı.
Tahran yönetiminin, saldırı halinde Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatma seçeneğini değerlendirdiği bildirildi.
Bölgede askeri hareketlilik sürerken, uluslararası kamuoyu ABD-İran hattındaki gelişmeleri yakından takip ediyor.

ERDOĞAN-TRUMP GÖRÜŞMESİ
F-35, CAATSA VE BÖLGESEL GÜVENLİK MASADA
Zirvenin dikkat çeken temaslarından biri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşme oldu.
Görüşmede Türkiye-ABD ilişkileri, savunma sanayii iş birliği, F-35 programı, KAAN'ın motor tedariki ve bölgesel gelişmeler değerlendirildi.

NATO'DAN YENİ SAVUNMA PROJELERİ
50 MİLYAR DOLARI AŞAN TEDARİK ANLAŞMALARI

Ankara Zirvesi kapsamında savunma kapasitesinin artırılmasına yönelik yeni projeler açıklandı. NATO tarafından duyurulan yeni tedarik anlaşmalarının toplam değerinin 50 milyar doları aştığı bildirildi.
Projeler kapsamında erken uyarı sistemleri, insansız hava araçları, uydu teknolojileri, mühimmat ve savunma altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yer aldı.
NATO ülkelerinin 2026 yılı toplam savunma harcamalarının ise 1 trilyon 809 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

SONUÇ BİLDİRİSİ YAYIMLANDI
NATO'DAN KOLEKTİF SAVUNMA VURGUSU

Zirvenin sonunda yayımlanan sonuç bildirisinde, NATO'nun kolektif savunma ilkesi ve transatlantik bağa yönelik bağlılık bir kez daha teyit edildi. Bildiride, bir müttefike yönelik saldırının tüm müttefiklere yapılmış kabul edildiği 5'inci maddeye vurgu yapıldı.
Müttefiklerin savunma sanayii kapasitesini artırmaya yönelik 50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşmaları sağladığı belirtilirken, Ukrayna'ya desteğin sürdürüleceği ifade edildi. Bildiride ayrıca İran'ın nükleer silah edinmemesi gerektiği ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün korunmasının önemi vurgulandı.

Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi, liderlerin temasları ve alınan kararlarla tamamlandı. Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı zirve, ittifakın önümüzdeki dönemde izleyeceği güvenlik politikaları açısından önemli bir buluşma olarak kayda geçti.

Uzman değerlendirmelerine göre, değişen güvenlik dengeleri içinde Türkiye'nin konumu ve müttefikleriyle ilişkileri önemini koruyor.

ABD Başkanı, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıkladı."Bu yaptırımları kaldıracağız. Artık bunun zamanı geldi." ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin çıkarıldığı F-35 savaş uçağı programına ilişkin de dikkat çeken değerlendirmelerde bulunan Trump, sürecin yeniden ele alınacağını ifade etti.
Washington yönetiminin bu konuda çalışma yürüteceğini söyleyen Trump, Türkiye'nin NATO içindeki önemine vurgu yaptı.

ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a yönelik dikkat çeken ifadeler de kullandı.
Erdoğan'ın liderliğine vurgu yapan Trump, "Sayın Erdoğan olmasaydı bu zirveye katılmazdım." dedi.
Trump, Türkiye'nin güçlü bir NATO müttefiki olduğunu belirterek, iki ülke arasındaki savunma ve ticaret alanındaki iş birliğinin daha da gelişeceğini söyledi.

Ankara'daki NATO Zirvesi, ittifakın güvenlik gündeminin yanı sıra Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkiler açısından da kritik mesajlara sahne oldu.
Trump'ın yaptırımlar ve F-35 programına ilişkin açıklamaları, Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki güçlü müttefiklik ilişkilerinin daha da ileri taşınabileceğine işaret etti.

Özellikle drift yapmak ve makas atmak gibi tehlikeli sürüş davranışları, aday sürücüler için doğrudan ehliyet iptaline neden olacak.
Mevcut sürücülerde ise bu ihlallerin karşılığı ehliyetin geçici olarak geri alınması şeklinde uygulanıyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte aday sürücüler için 75 ceza puanının aşılması ya da 0,20 promilin üzerinde alkolle araç kullanılması da ehliyetin iptal edilmesi sonucunu doğuracak.
Ayrıca ölümlü kazaya sebebiyet vermek, kırmızı ışık ihlali ve hız sınırını aşmak gibi ağır trafik ihlalleri de ehliyetin iptali kapsamına alınacak.

Ehliyeti iptal edilen sürücüler, yeniden sürücü kursuna kayıt yaptırarak hem teorik hem de direksiyon sınavlarına tekrar girmek zorunda kalacak.
Düzenlemenin, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından oluşan hukuki boşluğu gidermeyi ve trafik güvenliğinde caydırıcılığı artırmayı hedeflediği belirtildi.

Zirvede savunma sanayii üretiminin artırılması, ortak projeler ve Avrupa’nın askeri kapasitesinin güçlendirilmesi de ele alınacak.
ABD Başkanı Donald Trump’ın da katılacağı zirvede, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ikili görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.

İran’daki çatışmalar ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’nın İran politikasına yönelik eleştirilerinin zirvenin gündemine gölge düşürmesinden endişe ediliyor.
Taslak bildiride, İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği vurgulanırken, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestliğine tam saygı çağrısı yapılması bekleniyor.

Türkiye zirvede savunma sanayiini öne çıkarmayı, NATO üyeleri arasında savunma sanayii ticaretine yönelik kısıtlamaların kaldırılması yönündeki çağrısını yinelemeyi hedefliyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ayrıca Fransa ve İtalya ile SAMP/T hava savunma sistemi ve diğer savunma projelerinde ilerleme sağlanmasını amaçladığı belirtiliyor.

Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşmede yaptırımların kaldırılması, F-35 programına yeniden katılım ve ikili ilişkilerin güçlendirilmesi konularının gündeme gelmesi bekleniyor.

Zirve kapsamında NATO ile Orta Doğu ve Asya-Pasifik ülkeleri arasında üst düzey diplomatik temaslar gerçekleştirilecek.

Ankara Valiliği’nden yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanlığı Bulvarı, Beştepe ve Söğütözü Caddeleri başta olmak üzere birçok ana arter belirli saat aralıklarında tamamen trafiğe kapatıldı. Ayrıca Yenimahalle ve Çankaya ilçelerinde çok sayıda sokak ve cadde de konvoy geçişleri sırasında veya süreli olarak araç trafiğine kapalı olacak.

Konuk devlet ve hükümet başkanlarının geçiş güzergâhlarında ise Anadolu, Dumlupınar ve Mevlana Bulvarı gibi ana ulaşım hatlarında geçici kapatmalar uygulanıyor. Bölgede park halindeki araçların kaldırıldığı ve yoğun güvenlik önlemlerinin alındığı bildirildi.

Zirve süresince kent genelinde trafik akışının kontrollü şekilde sürdürüleceği, kısıtlamaların ise programın tamamlanmasıyla birlikte kademeli olarak kaldırılacağı ifade edildi.

7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek zirvede; küresel güvenlikten Orta Doğu'ya, Ukrayna savaşından savunma harcamalarına kadar birçok kritik başlık ele alınacak.

Türkiye, 22 yıl aradan sonra NATO Liderler Zirvesi'ne yeniden ev sahipliği yapacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilecek zirveye, NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükûmet başkanları katılacak.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin yanı sıra Avrupa Birliği temsilcileri, davetli ortak ülkelerin liderleri ve çok sayıda uluslararası kuruluşun üst düzey temsilcisi de Ankara'da olacak.

Zirve kapsamında binlerce yabancı heyet mensubu ve yüzlerce uluslararası basın kuruluşu da başkentte görev yapacak.

İki gün sürecek zirvenin ana gündemini, ittifakın güvenliği ve caydırıcılığının güçlendirilmesi oluşturacak.

Liderler; savunma harcamalarının artırılması, NATO'nun savunma sanayi kapasitesinin geliştirilmesi ve müttefikler arasındaki yük paylaşımını değerlendirecek.

Ukrayna'ya verilecek destek, Rusya-Ukrayna Savaşı, Karadeniz'in güvenliği ve Avrupa'nın savunma mimarisi de masadaki başlıklar arasında yer alacak.

Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler de zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri olacak.

İsrail-İran gerilimi, Gazze'deki insani durum, bölgesel güvenlik riskleri ve terörle mücadele konularının liderler tarafından kapsamlı şekilde ele alınması bekleniyor.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz de zirvede Orta Doğu'nun geleceğinin ayrıntılı biçimde değerlendirileceğini açıklarken, bölgesel istikrar için ortak adımların görüşüleceğini ifade etti.

Zirve öncesinde Ankara'da güvenlik ve ulaşım tedbirleri en üst seviyeye çıkarıldı.

Ankara Valiliği'nin açıkladığı önlemler kapsamında 5-9 Temmuz tarihleri arasında bazı yollar, programlara bağlı olarak geçici sürelerle trafiğe kapatılacak.

Esenboğa Havalimanı ile şehir merkezi arasındaki güzergâh başta olmak üzere liderlerin geçiş yapacağı birçok noktada trafik düzenlemeleri uygulanacak.

Vatandaşlardan alternatif güzergâhları tercih etmeleri ve resmî makamların duyurularını takip etmeleri istendi. Güvenlik güçleri ise zirvenin sorunsuz tamamlanması için başkent genelinde geniş kapsamlı tedbirler alacak.

İklim Değişikliği ve Yeşil Kalkınma Vurgusu

Erdoğan, zirvenin ana teması olan iklim değişikliği konusuna değinerek Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda attığı adımları aktardı:

• Yenilenebilir enerjinin toplam kurulu güçteki payı %59’a ulaştı.
• Türkiye, bu oranla Avrupa’da 5’inci, dünyada 11’inci sırada.
• Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı ile 100 milyon ton karbon emisyonunun azaltılması öngörülüyor.
• Meclisten geçen İklim Kanunu ve Sıfır Atık Projesi ile çevre politikalarına ivme kazandırıldı.

Ayrıca, Türkiye’nin BM İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı’na (COP31) ev sahipliği yapma adaylığına dikkat çekerek, adil ve kapsayıcı bir yaklaşımla süreci yönetmeye hazır olduklarını söyledi.

Ekonomik İşbirliği ve Ticaret Hedefi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bölgesel ticaretin artırılması gerektiğini vurgulayarak, mevcut 100 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefinin üzerine çıkılması için çalışılması gerektiğini ifade etti. EİT 5. Ticaret Bakanları Toplantısı’nın ilk fırsatta yapılmasını önerdi.

Ayrıca, EİT’in karar alma mekanizmalarında sadeleştirmeye gidilmesinin ve teşkilat yapısının günümüz dinamiklerine göre yeniden yapılandırılmasının etkinlik açısından önem taşıdığını belirtti.

Turizmde Yeni Başkentler: Erzurum ve Şuşa

Erdoğan, EİT 2025 Turizm Başkenti olarak Erzurum’un, 2026 için ise Azerbaycan’ın Şuşa kentinin seçilmesini memnuniyetle karşıladığını belirtti ve Azerbaycan halkını tebrik etti.

Gazze ve Bölgesel Güvenlik

Erdoğan, Gazze’de yaşanan insanlık dramına dikkat çekerek, İsrail’in saldırgan politikalarının bölgeyi tehdit ettiğini ifade etti:

“Gazze’de 57 bine yakın kardeşimizin hayatını kaybettiği mezalime karşı sesimizi yükseltmek zorundayız. Filistin davasını terk etmeyiz. Zalimler karşısında mazlumun yanında dimdik durmaya devam edeceğiz.”

İran’a yönelik saldırıların da kabul edilemez olduğunu belirten Erdoğan, bölgede fiili ateşkesin kalıcı sükunete dönüşmesi için çaba gösterdiklerini kaydetti.

Suriye, Afganistan ve KKTC Vurgusu

Erdoğan, Suriye halkının mücadelesine dikkat çekerek, yeni yönetimle ilişkilerin geliştirilmesinin önemine değindi. Afganistan’da halkın kalkınma ve güvenlik beklentilerine destek verilmesi gerektiğini söyledi. Pakistan’daki terör saldırısı nedeniyle de taziyelerini iletti.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin teşkilattaki konumuna da vurgu yapan Erdoğan, Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’a selamlarını iletti ve KKTC ile tüm alanlarda ilişkilerin geliştirilmesini beklediklerini ifade etti.

"Uluslararası Toplum Yetersiz"

Erdoğan, İsrail’in Gazze’deki saldırılarına karşı dünya kamuoyunun sessiz kaldığını söyleyerek,

“Bebekler uyurken susulur, bebekler öldürülürken susulmaz. İsrail bölgeyi istikrarsız hale getirerek kendi halkının güvenliğini sağlayamaz.”
ifadelerini kullandı.

İsrail’in en temel insani yardım malzemelerinin girişine dahi izin vermediğini belirten Erdoğan, uluslararası kurumların bu zulmü durdurmakta yetersiz kaldığını vurguladı.

Barış İçin Türkiye Arayışta

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna savaşında Türkiye’nin arabuluculuk rolünü hatırlatarak,

“Taraflar arasında ateşkes için bir fırsat penceresi açılmış durumda. Bu sürecin heba edilmemesi gerekiyor,”
dedi. İstanbul'daki görüşmelerde esir takası ve ateşkes konusunda ilerleme sağlandığını ifade etti.

“Savunma Sanayimiz Küresel Güçte”

Erdoğan, Türkiye'nin savunma sanayiindeki konumunu da değerlendirdi.

“İHA-SİHA üretiminde dünyada parmakla gösteriliyoruz. GSYH’nin yüzde 5’i hedefiyle NATO'nun en güçlü katkı sağlayan ülkelerinden biri olacağız,”
diyerek savunma harcamalarının artacağını duyurdu.

Türkiye, NATO Zirvesine Ev Sahipliği Yapacak

Cumhurbaşkanı Erdoğan, gelecek yılki NATO Zirvesi'nin Türkiye'de yapılacağını açıkladı.
Ev sahibi şehir ise önümüzdeki hafta netleşecek.

İsrail'le Normalleşme Sinyali Yok

Türkiye-İsrail ilişkilerinin geleceğine dair soruya Erdoğan net yanıt verdi:

“Gazze’de 100 binden fazla sivil öldü. Böyle bir anlayışla aramızda barış tesis edilemez.”

Türkiye, Adaletin Yanında Olmaya Devam Edecek

Erdoğan, “Biz, garip gurebanın yanında olmaya devam edeceğiz. Mazlumun sesi olmaktan geri durmayacağız,”
ifadeleriyle konuşmasını tamamladı.

Yılmaz, saldırının, halihazırda hassas şekilde devam eden nükleer müzakereler sürecini olumsuz etkilediğini belirtti.

“İran ve ABD arasındaki müzakerelerin sürdüğü bir dönemde, İsrail’in hukuk dışı saldırılarıyla başlayan kriz, ABD’nin müdahalesiyle derin endişeler uyandıran bir boyuta ulaştı. Bu gidişata bir an önce son verilmemesi, bölgesel ve küresel güvenlik açısından çok daha tehlikeli sonuçlar doğurabilir,”
diye konuşan Yılmaz, çatışmalara son verilerek diplomasinin devreye sokulması gerektiğini vurguladı.

“İnsanlık diplomasiye ihtiyaç duyuyor”

Yılmaz, açıklamasında diplomatik çözüm vurgusunu şu sözlerle güçlendirdi:

“Bölgemiz ve insanlık, daha fazla çatışmaya değil, daha etkili ve güven veren bir diplomasiye ihtiyaç duymaktadır. Çatışmaların tırmanması halinde insani, çevresel ve ekonomik maliyetler yükselecek, tüm taraflar açısından güvenlik riskleri artacaktır.”

“Türkiye, barıştan ve hukuktan yana tavrını sürdürecektir”

Cevdet Yılmaz ayrıca uluslararası toplumu ve tüm sorumlu ülkeleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın barışçıl çözüm için ortaya koyduğu diplomatik çabalara destek vermeye davet etti.

“Türkiye Cumhuriyeti olarak, insani değerlerden, hukuktan, adaletten ve istikrardan yana tavrımızı koruyoruz. Diplomasi yoluyla barışçıl çözüm arayışımızdan asla vazgeçmeyeceğiz.”

Yeni yapı, geçtiğimiz eylül ayında Kazakistan’ın başkenti Astana’da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı 1. Adalet Bakanları Toplantısı’nda gündeme gelmiş, kurulma süreci başlatılmıştı.

Kuruluş tüzüğü, Hakimler ve Savcılar Kurulu’nu temsilen Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu’nun katılımıyla, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de imzalanarak yürürlüğe girdi.

Ortak Hukuk Kültürü ve Kurumsal İş Birliği Hedefi

Bakan Tunç, açıklamasında bu adımın yalnızca idari bir girişim olmadığını; aynı zamanda ortak hukuk kültürünü güçlendirecek, yargı sistemleri arasında bilgi ve tecrübe paylaşımını kurumsallaştıracak bir yapı olduğunu vurguladı.

“Bu önemli birliktelik, Türk dünyasında yargı alanında iş birliğini kalıcı bir zemine taşıyacak. Hem mesleki gelişim hem de karşılıklı hukuk anlayışı açısından ortak bir vizyonun gelişmesini sağlayacak,”
ifadelerine yer verdi.

Bölgesel Yargı Dayanışması Güçleniyor

Türk Devletleri Teşkilatı Yargı Kurulları Ağı, başta Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve gözlemci üye statüsündeki diğer Türk coğrafyaları olmak üzere, üye ülkeler arasında bölgesel yargı dayanışmasının yeni bir örneğini sunuyor.

Ağ sayesinde;

· Yargı etiği,

· Meslek içi eğitim,

· Disiplin uygulamaları,

· Yargı bağımsızlığı
gibi konularda karşılıklı deneyim paylaşımı yapılması planlanıyor.

Türk Dünyasında Adaletin Ortak Sesi

Yeni kurulan Yargı Kurulları Ağı, Türk Devletleri Teşkilatı'nın bünyesindeki diğer iş birliği yapıları gibi, bölge ülkeleri arasındaki entegrasyonu bir adım daha ileri taşıyor.
Uzmanlar, bu gelişmenin hem hukuk sistemlerinin daha yakınlaşmasına hem de Türk devletlerinin uluslararası alanda daha uyumlu bir adalet vizyonu sunmasına katkı sağlayacağı görüşünde.

Gerçekçi Senaryolar, Eş Güdümlü Operasyonlar

Tatbikata Azerbaycan ve Kazakistan'dan yaklaşık 300 asker katıldı. Tatbikatta iki ülkeye ait füze ve devriye gemileri, savaş botları, hidrografik araştırma gemileri ve deniz havacılık unsurları aktif görev aldı.
Senaryolar, günümüzün deniz güvenliği tehditlerini temel alacak şekilde oluşturuldu. Tatbikat süresince şu başlıklar başarıyla uygulandı:

• Sabotaj önleme operasyonları

• Yüzen mayınların tespiti ve imhası

• Hava savunması ve koordineli karşı saldırı

• Denizden havaya bilgi aktarımı ve keşif uçuşları

Tatbikat, iki ülke kuvvetleri arasında müşterek görev planlaması, anlık iletişim ve veri paylaşımı gibi alanlarda yüksek başarı ile sonuçlandı.

Askeri Hazırlığın Ötesinde Dostluk ve Güven Mesajı

Kapanış töreninde konuşan Kazakistan Deniz Kuvvetleri Komutan Yardımcısı ve tatbikat başkanı Kanat Niyazbekov, “Tatbikat yalnızca teknik hazırlık açısından değil, dostluk ve ortak güvenlik anlayışının bir göstergesidir” ifadelerini kullandı.
Niyazbekov, 2015 yılından bu yana süregelen savunma iş birliğinin her geçen yıl daha da güçlendiğini vurguladı:

“Azerbaycan’la olan kardeşliğimizi yalnızca diplomatik platformlarda değil, sahada da pekiştiriyoruz. Ortak tehditlere karşı ortak çözümler üretmeye devam edeceğiz.”

Tatbikata gözlemci olarak katılan savunma heyetleri ve diplomatik temsilciler de iki ülkenin Hazar bölgesinde barış, istikrar ve güvenlik konularında örnek iş birliği gösterdiği yönünde görüş bildirdi.

Bölgesel Güvenlikte Yeni Bir Model

Hazar Esintisi-2025 tatbikatı, sadece askeri iş birliğini değil, bölgesel deniz güvenliği doktrinlerinin güncellenmesini de teşvik eden bir etkinlik olarak değerlendirildi.
Uzmanlara göre bu tatbikat, Hazar bölgesinde:

• Deniz yetki alanlarının korunması

• İnsansız tehditlere karşı hazır olma

• Enerji hatları ve deniz ticareti güvenliği

gibi konularda ortak strateji geliştirme çabalarına önemli katkı sağladı.

Stratejik Ortaklık Sahaya Taşındı

Azerbaycan ve Kazakistan’ın Hazar Denizi’nde yürüttüğü “Hazar Esintisi-2025” tatbikatı, iki ülkenin sadece siyasi ve diplomatik değil, savunma alanında da yüksek düzeyde uyum içinde olduğunu ortaya koydu.
Tatbikatın, ilerleyen yıllarda genişletilerek diğer bölgesel aktörlerle de entegre hâle getirilmesi planlanıyor.

Bu ortak tatbikat, Türk dünyasında savunma koordinasyonu açısından örnek bir uygulama olarak kayıtlara geçti.

Etkinliğin en dikkat çeken oturumlarından biri, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Dış İlişkiler Başkanı Zafer Sırakaya’nın moderatörlüğünü yaptığı paneldi. Panelde Azerbaycan Milli Meclisi Başkan Yardımcısı Ali Ahmedov, Kazakistan Amanat Partisi İcra Sekreteri Daulet Keribek, Özbekistan Liberal Demokrat Partisi Başkanı Aktam Haitov ve Sırbistan Avrupa Entegrasyonu Bakanı Nemanja Staroviç yer aldı.

"Türk Dünyası Yeni Düzenin Şekillendirici Gücüdür"

Panelde konuşan Zafer Sırakaya, Şuşa Beyannamesi'nin sadece diplomatik bir metin değil, aynı zamanda bölgesel barış ve iş birliği açısından somut bir strateji belgesi olduğunu vurguladı. Türkiye'nin, en başından beri Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü savunduğunu belirten Sırakaya, 2. Karabağ Savaşı’nın ardından oluşan yeni jeopolitik zeminin, sadece Azerbaycan için değil, Türk dünyasının tamamı için stratejik fırsatlar barındırdığını ifade etti.

Zengezur Koridoru: Türk Dünyasının Jeoekonomik Bağlantısı

Sırakaya konuşmasında, Nahçıvan ile Azerbaycan ana karası arasında kurulacak olan Zengezur Koridoru’nun sadece fiziksel bir ulaşım hattı değil, Türk devletleri arasında kültürel, ekonomik ve siyasi entegrasyonun anahtarı olduğunu belirtti.

“Türk Kapısı açıldığında, sadece ticaret değil; güven, kardeşlik ve ortak gelecek de akmaya başlayacaktır.”

Uluslararası Sisteme Reform Çağrısı: "Dünya 5’ten Büyüktür"

Sırakaya, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uzun süredir vurguladığı “Dünya 5’ten büyüktür” yaklaşımına da atıfta bulunarak, mevcut uluslararası kurumların adalet üretmekten uzaklaştığını ve bu nedenle acil reforma ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

“Karabağ işgal altındayken uluslararası kurumların sessizliği, bugün küresel güvenliğin neden tehdit altında olduğunu anlamak için yeterlidir.”

Katılımcı Ülkelerden Ortak Mesaj: Dayanışma Şart

Panelde söz alan diğer konuşmacılar da, dünyada artan çatışmalar, değerler savaşı, güç mücadeleleri ve belirsizlikler karşısında bölgesel iş birliğinin ve siyasi bağışıklığın kritik önem taşıdığına dikkat çekti:

• Ali Ahmedov (Azerbaycan): İlham Aliyev'in vizyoner liderliğiyle Azerbaycan’ın bölge barışını hedeflediğini, Türk devletlerinin küresel sistemin yeniden şekillenmesinde aktif rol oynaması gerektiğini belirtti.

• Aktam Haitov (Özbekistan): “Küresel krizler karşısında tek alternatif ortak akıl ve ortak harekettir.” dedi. Türk Devletleri Teşkilatı’nın güçlendirilmesinin önemine vurgu yaptı.

• Daulet Keribek (Kazakistan): Dünya genelinde 50’den fazla ülkede aktif çatışma yaşandığını belirterek, diyalogun, diplomatik etkileşimin ve değer temelli dış politikanın önemini dile getirdi.

• Nemanja Staroviç (Sırbistan): Ülkesinin Avrupa Birliği’ne entegrasyon sürecini, egemenlik haklarından taviz vermeden yürüttüklerini, bölgesel barışa katkı sunma konusunda kararlı olduklarını söyledi.

Sonuç: Şuşa, Sadece Tarih Değil, Gelecek de Yazıyor

Şuşa’da düzenlenen bu uluslararası buluşma, sadece Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin derinliğini değil, aynı zamanda Türk dünyasının küresel sistemde daha güçlü temsil edilmesi gerektiği fikrini pekiştirdi.
Konferans boyunca verilen mesajlar, Zengezur Koridoru’nun jeoekonomik değeri, Türk devletlerinin ortak vizyonu ve uluslararası sistemin reform ihtiyacı ekseninde birleşti.

Katılımcılar, Türk devletlerinin sadece kültürel değil; jeopolitik aktör olarak da dünya sahnesinde daha görünür hale gelmesi gerektiği görüşünde birleşti. Şuşa’da atılan bu fikirsel adımlar, Türk dünyasının ortak geleceği için önemli bir stratejik çerçeve sundu.

Erdoğan, İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana yürüttüğü operasyonları “soykırım” olarak nitelendirdi. Gazze’de yüzde 80’i enkaza dönmüş bir şehirde insanların açlığa ve susuzluğa mahkum edildiğini ifade eden Cumhurbaşkanı, “Netanyahu, soykırım suçunda zalim Hitler’i çoktan geride bırakmıştır” dedi.

İsrail’in sadece Gazze değil, aynı zamanda Lübnan, Suriye, Yemen ve Batı Şeria’da da sivil yerleşim yerlerine saldırdığını belirten Erdoğan, İran’a yapılan saldırıların da devlet terörü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“İran’ın kendini savunması meşru bir haktır” diyen Erdoğan, İsrail’in nükleer müzakereler sürerken İran’a saldırmasının açık bir uluslararası hukuk ihlali olduğunu vurguladı.
“Bu haydutluk karşısında sessiz kalanların da eli sivillerin kanına bulaşmıştır” ifadesiyle uluslararası camiayı eleştirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin bölgedeki gelişmeleri yakından takip ettiğini ve bütün kurumların teyakkuz halinde olduğunu belirterek şunları kaydetti:

“Biz barış için tüm samimiyetimizle çabalarız ama bize yönelik her saldırıda da tarihimizden, ecdadımızdan devraldığımız mirasla saldırgana hak ettiği cevabı veririz.”

“Kimse Türkiye’yi test etmeye kalkmasın”

Erdoğan, Türkiye’nin savunma sanayiinde ulaştığı noktaya dikkat çekerek, yerli ve milli hava savunma sistemleriyle ülkenin semalarının korunduğunu söyledi. Milli Teknoloji Hamlesi sayesinde caydırıcılığın her geçen gün artırıldığını belirtti.

“Biz artık sadece üreten değil, ihraç eden bir savunma gücüyüz. Caydırıcılığımızı öyle bir seviyeye çıkaracağız ki, hiç kimse bize saldırmayı aklının ucundan dahi geçiremeyecek.”

“Türkiye barışın tarafında”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, diplomatik girişimlerin de devam ettiğini belirtti. 13 Haziran’dan bu yana İran, ABD, Rusya ve bölgedeki liderlerle yürütülen temaslara değinerek, Türkiye’nin gerilimi düşürmek adına aktif diplomasi yürüttüğünü ifade etti.

AK Parti lideri, Türkiye’nin hiçbir ülkenin toprağında gözü olmadığını belirterek, “Biz bölge halkları için istikrar ve iş birliği istiyoruz. Barış için çabalarımızı sürdüreceğiz.” dedi.

Cumhur İttifakı vurgusu: “Türkiye sıradan bir ülke değildir”

Konuşmasının sonunda birliğin altını çizen Erdoğan, Cumhur İttifakı’nın Türkiye’nin iç ve dış tehditlere karşı en büyük güvencesi olduğunu belirtti.

“Kimse bizi test etmeye kalkmasın. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, devletlerden bir devlet değildir. Bizim ne bölgemizde savaş çıkarma derdimiz var, ne de bir karış toprakta gözümüz. Ama gerektiğinde gereken cevabı vermekten de çekinmeyiz.”

İsrail Ordusu: “Tahran Yolumuz Açıldı”

İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, X platformundaki açıklamasında Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve Hava Kuvvetleri Komutanı Tomer Bar'ın durum değerlendirmesi yaptığını duyurdu. Zamir ve Bar, İran’a ait karadan karaya ve karadan havaya füze bataryalarının hedef alındığını ve bu saldırıların ardından “Tahran yolunun açıldığını” ifade etti.

İsrail Hava Kuvvetleri Komutanı Tomer Bar, İran’da yüzlerce hedefi vurduklarını, bu hedefler arasında çok sayıda füze bataryasının da yer aldığını iddia etti. Bar, karadan havaya füze bataryalarının hedef alınmasıyla İran hava sahasında İsrail’in daha geniş hareket kabiliyeti kazandığını savundu. İlk kez Tahran’da savunma unsurlarının hedef alındığını belirten Bar, operasyon görüntülerini kamuoyuyla da paylaştı.

İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesi ise son 24 saat içinde İran’ın hava savunma sistemlerinin büyük bir kısmının yok edildiğini ileri sürdü.

İran: “İsrail Pişman Olana Kadar Devam Edeceğiz”

İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü Ebulfezl Şikarçi, İsrail’in saldırılarına verdikleri karşılıkların devam edeceğini açıkladı. Devlet televizyonuna konuşan Şikarçi, “Suçlu Siyonist pişman olana kadar operasyonlara devam edeceğiz” dedi. Açıklamasında İran lideri Ali Hamaney’in İsrail’i pişman edeceklerine dair mesajını hatırlattı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, İsrail'e yönelik saldırıların devamını ele alan bir toplantı gerçekleştirdi. Toplantıda, ülkedeki savunma hazırlıkları ve planların güncellenmesi gündeme geldi. Yetkililer, İsrail’e karşı etkili ve sürekli yanıtlar verilmesi gerektiğini vurguladı.

Kritik Tesislere Yönelik Saldırılar

İran resmi haber ajansı IRNA, Tahran’daki Mehrabad Havalimanı’nın hedef alındığını bildirdi. Ancak pistlerde, ana yapılarda ve havalimanı tesislerinde hasar oluşmadığı belirtildi. Saldırının savaş jetlerinin hangar bölümünü hedef aldığı bilgisi paylaşıldı.

İran Atom Enerjisi Kurumu Sözcüsü Behruz Kemalvendi, Fordo Nükleer Tesisi’ne yönelik saldırının kayda değer hasar oluşturmadığını, ekipmanların daha önce tahliye edildiğini ve radyasyon kirliliği oluşmadığını duyurdu. Kemalvendi, ülke genelindeki hiçbir nükleer tesiste can kaybı yaşanmadığını söyledi.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) da X hesabından yaptığı açıklamada, İsfahan’daki nükleer tesislerin 13 Haziran’da birçok kez hedef alındığını, ancak şu ana kadar dış radyasyon seviyelerinde artış tespit edilmediğini ifade etti.

Üst Düzey İran Generalleri Hayatını Kaybetti

İran’ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı’nın aktardığına göre, İsrail saldırılarında İran Genelkurmay Başkanlığı İstihbarat Dairesi Başkan Yardımcısı General Gulamreza Mehrabi ile Operasyon Dairesi Başkan Yardımcısı General Mehdi Rabbani hayatını kaybetti. Saldırılar, İran Silahlı Kuvvetlerinin üst düzey yönetim kadrosuna doğrudan yapılmış en büyük saldırılardan biri olarak kayıtlara geçti.

Çatışmalar Nasıl Başladı?

İsrail, 13 Haziran’da İran’ın farklı kentlerindeki nükleer tesisler ve askeri merkezleri hedef alan geniş çaplı bir saldırı başlattı. Saldırılarda İran Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Komutanı ve bazı üst düzey askeri yetkililer ile 9 nükleer bilim insanı hayatını kaybetti. İran makamlarına göre toplam sivil can kaybı 78’i bulurken, yüzlerce kişi de yaralandı.

İran, bu saldırılara balistik füzelerle karşılık verdi. Misillemelerde 3 İsrailli hayatını kaybetti, 172 kişi ise yaralandı. Karşılıklı açıklamalar ve tehditler eşliğinde çatışmanın büyüme riski bölgede endişeleri artırıyor.

Uluslararası Toplum Endişeli

İsrail ile İran arasında yükselen bu yeni çatışma dalgası, sadece bölge ülkelerini değil, küresel güvenliği de tehdit ediyor. Uluslararası kuruluşlar ve dünya liderleri, taraflara itidal çağrısında bulunurken, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, çatışmanın daha geniş bir savaşa dönüşmemesi için diplomatik kanalların açık tutulması gerektiğini vurguluyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: İsrail’in İran'a düzenlediği saldırılar apaçık bir provokasyondur

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına ilişkin yaptığı açıklamada, söz konusu eylemlerin uluslararası hukuku hiçe sayan apaçık bir provokasyon olduğunu belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İsrail'in Gazze başta olmak üzere bölgede yürüttüğü saldırgan politikalarını hatırlatarak, bu sabah itibarıyla krizin çok daha tehlikeli bir boyuta ulaştığını ifade etti.

Erdoğan açıklamasında, “İsrail’in komşumuz İran'a düzenlediği saldırılar, uluslararası hukuku hiçe sayan apaçık bir provokasyondur. İran’ın nükleer programıyla ilgili müzakerelerin yoğunlaştığı, Gazze’ye yönelik insanlık dışı eylemler karşısında uluslararası baskının arttığı bir dönemde gerçekleştirilen bu saldırılar, İsrail'in kural tanımaz zihniyetini gözler önüne sermektedir.” ifadelerini kullandı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki yönetimi “pervasız ve hukuk tanımaz” olarak tanımlayan Erdoğan, “Netanyahu yönetimi, tüm dünyayı ve bölgemizi felakete sürükleme gayretindedir. Uluslararası toplum, artık bu haydutluğa 'dur' demelidir.” dedi.

"Dost ve kardeş İran halkına taziyelerimizi iletiyoruz"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, açıklamasının devamında İsrail’in saldırılarının bölgede yeni bir yıkım zincirini başlatabileceği uyarısında bulundu. Türkiye’nin bölgede barış ve istikrar istediğinin altını çizen Erdoğan, şu ifadelere yer verdi:

“Orta Doğu'da daha fazla kan, yıkım ve çatışma görmek istemediğimizi bugün bir kez daha açıkça dile getiriyoruz. Türkiye olarak, komşumuz İran’a yönelik düzenlenen menfur saldırıları en sert şekilde lanetliyoruz. Hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, yaralılara acil şifalar diliyor; dost ve kardeş İran halkına taziyelerimizi iletiyoruz.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu açıklamaları, bölgedeki gerilimin arttığı bir dönemde uluslararası topluma önemli bir çağrı niteliği taşıyor.

Dışişleri Bakanlığı, İsrail güçleri tarafından alıkonulan "Madleen" adlı gemide bulunan Türk vatandaşlarının 9 Haziran akşamı karaya çıkarıldığını açıkladı.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Türkiye'nin Tel Aviv Büyükelçiliği yetkililerinin sabaha karşı gemide bulunan vatandaşlarla görüşme gerçekleştirdiği bildirildi. Vatandaşlara her türlü konsolosluk desteğinin sağlandığı, süreçle ilgili ailelerinin de bilgilendirildiği ifade edildi.

Madleen gemisinde toplam 12 kişi bulunuyordu. Geminin 1 Haziran’da İtalya’nın Katanya kentinden Gazze’ye yardım götürmek amacıyla yola çıktığı kaydedildi.

Özgürlük Filosu Koalisyonu’nun organizasyonuyla düzenlenen misyonda, Avrupa Parlamentosu Fransız üyesi Rima Hassan, Almanya vatandaşı Yasemin Acar ve Türkiye’den Hüseyin Şuayb Ordu gibi isimler yer alıyordu.

İsrail ordusunun müdahalesine rağmen gemideki aktivistlerin barışçıl tutumlarını koruyacakları belirtilmişti.

Gazze’ye insani yardım götürmek üzere İtalya’dan yola çıkan Madleen gemisine, uluslararası sularda işgalci İsrail ordusu tarafından saldırı düzenlendi. Gemide bulunan 12 insan hakları aktivisti, İsrail askerleri tarafından alıkonuldu. Özgürlük Filosu Koalisyonu, gemiyle irtibatın kesildiğini ve gönüllülerin kaçırıldığını açıkladı.

İsrail, gemideki aktivistlerin ülkelerine gönderileceğini duyurdu. Öte yandan, İsrail askerlerinin gemiye müdahale sırasında beyaz renkli kimyasal bir sıvı döktüğü ve bunun sivillere karşı bir savaş suçu teşkil ettiği bildirildi.

İsrail'den Uluslararası Sularda Müdahale

1 Haziran’da İtalya’nın Katanya kentinden hareket eden 18 metrelik yelkenli Madleen gemisi, Gazze’ye abluka altındaki sivillere yardım ulaştırmak amacıyla yola çıkmıştı. Özgürlük Filosu Koalisyonu’nun organize ettiği yardım yolculuğunda aralarında Avrupa Parlamentosu Üyesi Rima Hassan, Türk vatandaşı Hüseyin Şuayb Ordu ve İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg’in de bulunduğu 12 gönüllü yer alıyordu.

İsrail ordusu, gemi Gazze’ye 185 kilometre uzaklıktayken müdahalede bulundu. Gemiyle bağlantı kesildi. Aktivist Yasemin Acar’ın çektiği son videoda, bir İsrail askerinin "telefonlarınızı kapatın" dediği duyuldu. Ardından İsrail askerlerinin beyaz renkli kimyasal sıvı döktüğü ve geminin çevresini sardığı bildirildi.

BM Raportörü: “Konuşma Sırasında Bağlantı Kesildi”

BM Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese, gemi kaptanıyla yaptığı görüşmenin askerlerin müdahalesi sırasında yarım kaldığını ve "başka bir tekne yaklaşıyor" denildiği anda bağlantının koptuğunu açıkladı. Albanese, aktivistlerin güvenliğinden endişe duyduklarını belirterek, ilgili ülkelerin dışişleri bakanlıklarına baskı yapılması çağrısında bulundu.

İsrail: “Aktivistler Ülkelerine Gönderilecek”

İsrail Dışişleri Bakanlığı, Madleen gemisinin Aşdod Limanı’na yönlendirildiğini ve gemideki 12 aktivistin ülkelerine gönderileceğini duyurdu. Bakanlık, gemiye uluslararası sivil iletişim sistemi üzerinden “rotayı değiştirin” talimatı verildiğini de açıkladı.

Yasemin Acar: “Korkutmalar Bizi Durduramaz”

Aktivist Yasemin Acar, müdahale öncesi yaptığı açıklamada, İsrail’in gemiyi durdurma çabalarına rağmen yardım taşıyan gönüllülerin yoluna devam edeceğini söylemişti. Acar, “İsrail ordusu durdurana kadar devam edeceğiz” ifadelerini kullanmıştı.

Gazze’de İnsani Felaket Büyüyor

7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yönelik saldırılarını sürdüren İsrail, bölgede hastaneleri, okulları ve sivillerin kaldığı çadırları hedef alıyor. Yaklaşık 2,3 milyon Filistinli açlık ve hastalıkla mücadele ediyor. İsrail’in insani yardım geçişlerine engel olması uluslararası tepkiyle karşılanıyor.

Son verilere göre, İsrail’in Gazze saldırılarında en az 55 bin Filistinli hayatını kaybetti, 126 binden fazla kişi yaralandı. Açlığı bir savaş silahı olarak kullandığı öne sürülen İsrail’e karşı dünyanın dört bir yanında protestolar düzenleniyor.

Kamuoyu, Madleen gemisindeki aktivistlerin derhal serbest bırakılması ve insani yardımların engellenmeden Gazze’ye ulaştırılması için İsrail’e baskı yapılmasını talep ediyor.